කිසිම තැනක නොපිහිටන විට, ප්‍රබෝධමත් සිත හටගනී (Abiding Nowhere, Awakened Mind Arises) | Angelo Dilullo

Click Play for the Original English Video.

කිසිම තැනක නොපිහිටන විට, ප්‍රබෝධමත් සිත හටගනී (Abiding Nowhere, Awakened Mind Arises) | Angelo Dilullo

ඩයමන්ඩ් සූත්‍රයේ (Diamond Sutra) හරිම ලස්සන වාක්‍යයක් තියෙනවා, ඒක යන්නේ මේ විදිහටයි. මගේ චීන භාෂා උච්චාරණය ගැන මට සමාවෙන්න; මම චීන භාෂාව කතා කරන්නේ නැහැ. මම ඒක හරියටම උච්චාරණය කරන්නේත් නැහැ. එහි මෙලෙස සඳහන් වෙනවා, "යින්ග් වූ සුවෝ චූ අර් ශෙං චී ෂින්" ("Ying wu suo zhu er sheng qi xin"). ඒ වගේ දෙයක්. මට අවශ්‍යයි මේකේ පරිවර්තන හතරක් කියවන්න, මේවායින් වඩාත්ම හොඳ පරිවර්තනය මොකක්ද කියලා ඔබ තීරණය කරනවාට මම කැමතියි. මේවා ඔක්කොම වෘත්තීය පරිවර්තකයින් සහ/හෝ සෙන් (Zen) හෝ චෑන් (Chan) ආචාර්යවරුන් සහ උගතුන් විසින් කරපු ඒවා. ඉතින්, මේවායින් ඔබේ හිතට වඩාත්ම කාවදින්නේ මොකක්ද කියලා මට කියන්න, මොකද මේවා කොච්චර වෙනස් විදිහට අපිට දැනෙනවාද කියලා බලන එක හරිම විනෝදජනක අභ්‍යාසයක් කියලා මම හිතනවා. අඩුම තරමේ මට නම් එහෙමයි.

ඉතින්, මෙන්න ඒ හතර.

අංක එක: "යම් පුද්ගලයෙකු තම මනස භාවිතා කළ යුත්තේ, එය කිසිදු ඇලීමකින් නිදහස් වන ආකාරයට ය." ඒ තමයි පළවෙනි එක. සමහරවිට ඔබට පුළුවන් කමෙන්ට්ස්වලින් මේකට මනාපය පළකරන්න. මිනිස්සු මොනවා කියයිද කියලා බලන්න මම ආසයි.

අංක දෙක: "කිසිදු අරමුණක නොපිහිටා, මනස අවදි කළ යුතු ය."

අංක තුන: "කිසිදු තැනෙක නොපිහිටන කල්හී, ප්‍රබෝධමත් වූ සිත හටගන්නේ ය."

අංක හතර: "තම මනස කිසිදු තැනෙක නොපිහිටුවා, ඔවුහු චේතනාවක් උපදවා ගත යුතු ය."

දැන්, මම මේවා තව එක පාරක් කියන්නම්. මම යෝජනා කරන්නේ මේ හැම එකක්ම ඔබට කොහොමද දැනෙන්නේ කියලා අත්විඳින්න කියලයි. ඒක ඔබේ හිතට කාවදිනවාද, වචනවලින් එහාට ගිය යමක් විවෘත කරනවාද කියලා දැනෙන්න ඉඩහරින්න.

අංක එක: "යම් පුද්ගලයෙකු තම මනස භාවිතා කළ යුත්තේ, එය කිසිදු ඇලීමකින් නිදහස් වන ආකාරයට ය."
අංක දෙක: "කිසිදු අරමුණක නොපිහිටා, මනස අවදි කළ යුතු ය."
අංක තුන: "කිසිදු තැනෙක නොපිහිටනු, ප්‍රබෝධමත් වූ සිත හටගන්නේ ය." මට ඒක ආයෙත් කියන්න දෙන්න; මට වැරදුනා, මම ඒක පොඩ්ඩක් වැරදියටයි කිව්වේ. "කිසිදු තැනෙක නොපිහිටන කල්හී, ප්‍රබෝධමත් වූ සිත හටගන්නේ ය."
අංක හතර: "තම මනස කිසිදු තැනෙක නොපිහිටුවා, ඔවුහු චේතනාවක් උපදවා ගත යුතු ය."

ඉතින්, ඔබට වඩාත්ම කාවදින්නේ මොන එකද? මට වඩාත්ම කාවදින්නේ මොකක්ද කියලා මම ඔබට කියන්නම්. මේ ඔක්කොම වගේ හිතට කාවදිනවා, ඒත් ඒක හරිම සිත්ගන්නාසුලුයි, මොකද මට නම් මේවා එකිනෙකට ගොඩක් වෙනස්. අංක හතර කාවදිනවා—සමාවෙන්න, අංක තුන තමයි වඩාත්ම තදින් හිතට කාවදින්නේ. ඒකෙන් පිබිදීම (awakening) ගැන හරිම පැහැදිලිව පෙන්වා දෙනවා. ඒකෙන් කෙන්ෂෝ (kensho) තත්ත්වය ගැන හරිම පැහැදිලිව පෙන්වා දෙනවා. ඇත්තටම සෙන් (Zen)—විශේෂයෙන්ම රින්සායි සෙන් (Rinzai Zen), ආරම්භයේදී ගොඩක් දුරට කේන්ද්‍රගත වෙලා තියෙන්නේ මේ කෙන්ෂෝ (kensho) අවබෝධය වටායි.

ඔව්, කිසිම තැනක නොපිහිටීම. ඒක හරියට ඔබට කිසිම තැනක නොපිහිටා ඉන්න පුළුවන් බව ඔබ හඳුනාගත්තාම, කිසිම තැනක නොපිහිටා ඉන්නේ කොහොමද කියලා ඔබ හඳුනාගත්තාම, ඒක ඔබට කළ හැකි දෙයක් බව තේරුම් ගත්තාම, අවදි වූ සිත ස්වභාවිකවම, ඉබේම හටගන්නවා කියනවා වගේ දෙයක්. ඒක පුදුම සහගත දෙයක්, මොකද ඔබට කවදාවත් එහෙම කරන්න අවශ්‍ය වුණේ නැහැ කියලා ඔබ මුලින්ම තේරුම් ගන්නේ ඒ වෙලාවටයි. ඔබට මුකුත් කරන්න දෙයක් නැහැ කියන එකයි ඔබ මුලින්ම තේරුම් ගන්නේ.

අනික ඒක නිකම්ම කිරීමක් නෙවෙයි, ඒක තමයි සියල්ලම. ඒක හරියට සියල්ලම කෙරෙනවා වගේ වැඩක්. සෙන් (Zen) සම්ප්‍රදාය තුළ තියෙනවා "එක් ක්‍රියාවක් (one doing)" කියලා ලස්සන යෙදුමක්, නැත්නම් කියමනක්. නිකම්ම එක විශාල කිරීමක්, එක විශාල හටගැනීමක්, එක විශාල පැවැත්මක්, එක විශාල මොකක් හරි දෙයක්. ඒක තමයි පිබිදීම (awakening). අවදි වෙනවා කියන්නේ අන්න ඒ වගේ හැඟීමකටයි. ඒ වගේම මෙතරම් සරල, හැමවිටම මෙතරම් ක්ෂණිකව ලබාගත හැකි, ඔබට කිසිසේත්ම මඟහැරිය නොහැකි තරම් පුදුම සහගත දෙයකට අවදි වීමක්.

ඒක හරියට, මෙච්චර කල් ඔබට ඒක මඟහැරිලා ඉඳලා එකපාරටම මඟහැරෙන්නේ නැතුව යනවා වගේ දෙයක්වත් නෙවෙයි. ඔබට ඒක මඟහැරිලා තිබුණෙවත් නැහැ කියන එක කොච්චර පැහැදිලිද කියනවා නම් ඒක පුදුමයි. මම දන්නවා ඒක ඇහෙනකොට පිස්සුවක් වගේ කියලා, ඒත් ඇත්ත තත්ත්වය ඒකයි. ඒක එතරම්ම විප්ලවීයයි. අනික ඒක හරිම සරලයි. අතිශයින්ම සරලයි. ඉතින් මේ පරිවර්තනයෙන් මට කියන්නේ මේකයි. ඒකෙන් කියනවා, "කිසිදු තැනෙක නොපිහිටන කල්හී, ප්‍රබෝධමත් වූ සිත හටගන්නේ ය." ඉතින්, ඔබට කිසිම තැනක නොපිහිටා ඉන්න පුළුවන් බවත්, ඒක කරන්නේ කොහොමද කියන එකත් පැහැදිලි වුණාම, අවදි වූ සිත, ඒ පිබිදීම, ස්වභාවිකවම හටගන්නවා. ඒක ස්වභාවිකවම මතුවෙනවා. ඔව්, අන්න ඒක තමයි මේකෙන් මට කියනවා වගේ දැනෙන්නේ.

ඉන් අදහස් වෙන්නේ මම නිවැරදියි කියන එක නෙවෙයි. මේවා ඔක්කොම එකිනෙකට වෙනස් පරිවර්තන, ඒ වගේම මේ කිසිම එකක් හරියටම නිවැරදි නැහැ. ඒක හරි අපූරුයි, අඩුම තරමේ ක්ලෝඩ් (Claude) කෘත්‍රිම බුද්ධියට අනුව හරි, වඩාත්ම නිවැරදි පදගතාර්ථ පරිවර්තනය වෙන්නේ මේ වගේ දෙයක්. "යම් පුද්ගලයෙකු, කිසිදු තැනෙක නොපිහිටමින්, ඒ සිත ඉපදවිය යුතු ය." ඒකත් හොඳයි. මේ ඡේදය ගැන දන්න, ඒ වගේම චීන භාෂාව කියවන්න පුළුවන් මගේ යාළුවෙක් කිව්වා ඔහුගේ අර්ථකථනය වුණේ, "ඔබ ඉපදවිය යුතු සිත නම්, කිසිදු තැනෙක නොපිහිටන සිත යි" කියලයි. ඒකත් හරිම හොඳයි. ඔව්.

ඉතින් අනිත් ඒවා ගැනත් මම පොඩ්ඩක් විස්තර කරන්නම්. ඒ වගේම මේවා පරිවර්තනය කළේ කවුද කියලත් මම ඔබට කියන්නම්. ඉතින්, පළවෙනි එක තමයි, "යම් පුද්ගලයෙකු තම මනස භාවිතා කළ යුත්තේ, එය කිසිදු ඇලීමකින් නිදහස් වන ආකාරයට ය." මම මේකට කැමතියි. ඒත් මේකේ අර... මම හිතන්නේ මට ඒක තේරුම් ගන්න පුළුවන් වෙන්නේ ඔබ තවමත් ඔබේ මනස හරියට සිතුවිලි යන්ත්‍රයක් වගේ පාවිච්චි කරනවා වගේ හැඟීමකින් කියලයි. ඔබ උත්සාහ කරන්නේ දේවල්වලට නොඇලී ඉන්නයි. පිබිදීමට කලින් මම නොඇලීම දිහා බැලුවෙත් අන්න ඒ විදිහටයි. මම හිතුවා ඒක සංකල්පීය දෙයක් කියලා, නේද? මට නම් මේකෙන් සංකල්පවලින් එහාට ගිය දෙයක් පෙන්වන්නේ නැහැ, අඩුම තරමේ මට එහෙමයි. හැබැයි ඒක හොඳයි, නේද? ඇලීම්වලින් නිදහස් වෙනවා කියන එකේ තේරුම ඔබ වටහා ගත්තාම.

මට නම් ඒක සම්පූර්ණයෙන්ම සිතුවිලිවලින් නිදහස් වීමක්, සංකල්පවලින් නිදහස් වීමක්, අනන්‍යතාවයෙන් නිදහස් වීමක්, ඒ වගේම ඕනෑම දෙයකින් නිදහස් වීමක්. නිදහස් වීම. මොහොතින් මොහොත සිතුවිල්ලෙන් සිතුවිල්ලට අනන්‍ය වීමේ යාන්ත්‍රණයෙන් නිදහස් වීමක්. සිතුවිලි සමඟ බැඳී සිටීමේ අත්දැකීමෙන් නිදහස් වීමක්. පිහිටනවා කියන එකේ තේරුම ඒකයි; සිතුවිලි සම්බන්ධයෙන් යම් දිශානතියක පිහිටීමයි ඒකෙන් අදහස් වෙන්නේ. පැහැදිලිද? ඉතින්, මට නම් ඒකේ තියෙන්නේ ටිකක් වෙනස් රසයක්.

දෙවෙනි එක: "කිසිදු අරමුණක නොපිහිටා, මනස අවදි කළ යුතු ය." ඒක මගේ අත්දැකීමට ගොඩක් කිට්ටුයි. මනස අවදි කරන්න. ඔහ්, පළවෙනි එක පරිවර්තනය කළේ ප්‍රයිස් (Price) සහ වොන්ග් මූ-ලෑම් (Wong Mou-lam) විසින්. සමහරවිට මම ඒ නම් උච්චාරණය කරනවා සම්පූර්ණයෙන්ම වැරදි ඇති.

දෙවෙනි එක: "කිසිදු අරමුණක නොපිහිටා, මනස අවදි කළ යුතු ය." මට නම් පිබිදීමෙන් පස්සේ ඒක වඩාත් හොඳින් වැටහෙනවා. ඒ කියන්නේ පිබිදීමෙන් පස්සේ, ඔවුන් ඒකෙන් අදහස් කරන්නේ මොකක්ද කියලා මට හරියටම පේනවා. හැබැයි ඊට කලින් නම්, ඒකෙන් මට ඇති වෙන්නේ මේ වගේ අදහසක්, "කිසිදු අරමුණක නොපිහිටා, මනස අවදි කළ යුතු ය." හොඳයි, මම කොහොමද දෙයියනේ ඒක කරන්නේ? අහන්න හොඳයි, ඒත් කරන්නේ කොහොමද, නේද? අන්න ඒ වගේ තැනක තමයි මම ඒකෙන් නතර වෙන්නේ. ඒ පරිවර්තනය ක්ලියරිගේ (Cleary).

ඊළඟට හතරවෙනි එක: "තම මනස කිසිදු තැනෙක නොපිහිටුවා, ඔවුහු චේතනාවක් උපදවා ගත යුතු ය." ඇත්තටම ඒක තිච් නාට් හන් (Thich Nhat Hanh) හිමිගේ පරිවර්තනයක්. මට ඒකෙන් දැනෙන්නේ ගොඩක් වෙනස් රසයක්. ඒක වැරදියි කියලා දැනෙන්නේ නැහැ, ඒත් ඒක වෙනස්. සමහරවිට ඒක පදගතාර්ථ පරිවර්තනයට ගොඩක් කිට්ටු ඇති.

ඒත්, "තම මනස කිසිදු තැනෙක නොපිහිටුවා, ඔවුහු චේතනාවක් උපදවා ගත යුතු ය." ඒක ඇහෙන්නේ ටිකක් දුරස්ත බවකින්, හරියට තුන්වෙනි පුරුෂයෙන් කියනවා වගේ, නේද? "ඔවුහු"—කවුද මේ ඔවුහු කියන්නේ, නේද? "ඔබ" නෙවෙයි. ඒත් ආයෙත් කියනවා නම්, මම හිතන්නේ පදගතාර්ථ පරිවර්තනයෙන් එහෙම දෙයක් කියවෙන නිසා වෙන්න ඇති. හැබැයි අපි ඒ කොටස අයින් කරලා බලමු.

"ඔබේ මනස කිසිදු තැනෙක නොපිහිටුවා, ඔබ චේතනාවක් උපදවා ගත යුතු ය." මම මේකට කැමතියි, හැබැයි ඔබ හිතනවා නම් ඒක ලෞකික චේතනාවක් කියලා, ඒක වෙනස් වෙනවා. හරියට "ආ, ඔබ අදහස් කරන්නේ මගේ මනස කිසිම තැනක නොපිහිටුවා සල්ලි ටිකක් හොයන්න චේතනාවක් ඇති කරගන්න, එතකොට මට ඒ විදිහට ඒක ලබාගන්න පුළුවන් කියන එකද?" අන්න ඒ විදිහට තමයි මම ඒක තේරුම් ගන්න ඉඩ තිබුණේ. පිබිදීමට කලින් නම් අනිවාර්යයෙන්ම එහෙමයි.

කොහොම වුණත්, මේ කියන දේ ඔබ හරියටම දැක්කොත්, ඒකෙන් කියන්නේ ඒක නෙවෙයි. ඒකෙන් කියන්නේ, "ඔබේ මනස කිසිම තැනක නොපිහිටුවා ඔබට ඇතිකරගත හැකි එකම චේතනාව පමණක් උපදවා ගන්න" කියලයි. ඒකෙන් වෙනස් දෙයක් කියවෙනවා, නේද? මනස කිසිම තැනක නොපිහිටන විදිහේ මොන වගේ චේතනාවක්ද ඔබට ඇතිකරගන්න පුළුවන්? ඔබ ඒක ඒ විදිහට කිව්වොත්, ඒක තමයි මේ හැම එකකම තියෙන හොඳම කාරණාව, නේද? ඒකෙන් ඔබට ලස්සන ප්‍රවේශයක් ලබා දෙනවා, මේ මොහොතේම කළ හැකි විමසීමක් ලබා දෙනවා.

හරිද? මේ මොහොතේම. මේ මොහොතේම චේතනාවක් උපදවා ගන්න, ඒ තමයි ඔබේ මනස කිසිම තැනක නොපිහිටුවා ඔබට ඇතිකරගත හැකි එකම චේතනාව, එහෙමත් නැත්නම් ඔබේ මනස කොහේවත් නොපිහිටන එකම චේතනාව. ඒක හරියට පෘථිවි පෘෂ්ඨයෙන් අභ්‍යවකාශයට විහිදෙන දියත් කිරීමේ පථයක් වගේ. ඒකෙන් කෙලින්ම ඉලක්ක කරන්නේ නිර්බාධිත (unbound) තත්ත්වයයි. නූපන් (unborn) තත්ත්වයයි.

ඔව්, මනස කිසිම තැනක නොපිහිටන ඒ එකම චේතනාව ඔබ ඇතිකරගන්නේ කොහොමද? ඒක හරිම ලස්සනයි. එහෙමත් නැත්නම් ඔබේ මනස කිසිම තැනක නොපිහිටා තියෙන්නේ කොතනද. අන්න ඒ චේතනාව උපදවා ගන්න. ඔව්.

Original Source (Video): 

Title: Abiding Nowhere, Awakened Mind Arises

https://youtu.be/7EmzOBBLEJs?si=Xl2bZHDglqHFkpih

වගකීම් සීමා කිරීම්

මෙම බ්ලොගයෙහි බෙදා හරින ලද පරිවර්තන, මුලින් ඉංග්‍රීසියෙන් ඉදිරිපත් කරන ලද ධර්ම සාකච්ඡා/ලේඛන මත පදනම් වේ. මෙම ඉගැන්වීම් පුළුල් ප්‍රේක්ෂක පිරිසකට වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි වන පරිදි, AI (ChatGPT සහ Gemini AI) ආධාරයෙන් සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත.

මුල් සාකච්ඡාවල/ලේඛනවල අර්ථය සහ හරය සුරැකීමට සැලකිලිමත් වී ඇතත්, පරිවර්තනවල දෝෂ හෝ සාවද්‍යතා තිබිය හැකි බව කරුණාවෙන් සලකන්න. මෙම පරිවර්තන යහපත් අභිප්‍රායෙන් පිරිනමනු ලැබුවද, මුල් ඉගැන්වීම්වල ගැඹුර හෝ සියුම් බව සම්පූර්ණයෙන් ග්‍රහණය කර ගැනීමට ඒවාට නොහැකි විය හැකිය.

මෙම බ්ලොගය, මුල් කථිකයා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද කිසියම් විශේෂිත පෞද්ගලික මතයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට හෝ අනුමත කිරීමට අපේක්ෂා නොකරයි. අන්තර්ගතය බෙදා හරිනු ලබන්නේ ධර්මය පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීම සහ ගැඹුරු අවබෝධය දිරිගැන්වීමේ අරමුණින් පමණි.