ශුන්‍යතාව (Emptiness)... මනස හිතන දේ නෙවෙයි | Angelo Dilullo

Click Play for the Original English Video.

ශුන්‍යතාව (Emptiness)... මනස හිතන දේ නෙවෙයි | Angelo Dilullo

ධර්මතාවයන්ගේ (phenomena) ශුන්‍ය ස්වභාවය (empty nature) සමහර වෙලාවට අපිට හරිම බියකරු විදිහට දැනෙන්න පුළුවන්. ඒත් මට තේරෙන විදිහටත්, අනිත් අයගෙන් මට අහන්න ලැබෙන විදිහටත්, මේ අපහසුතාවයට හැමතිස්සෙම හේතු වෙන්නේ අපේ සිතුවිලි (thought). අපිට හැමතිස්සෙම වද දෙන්නේ මේ ධර්මතාවයන්ගේ ශුන්‍ය ස්වභාවය ගැන තියෙන අපේම සංජානනය (perception) එහෙමත් නැත්නම් දැක්මයි. දැන්, "මම මේ ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ ධර්මතාවයන්ගේ ශුන්‍ය ස්වභාවයටයි" කියලා ඔබ ඔබටම කියාගන්නේ නැති වෙන්න පුළුවන්. ඔබට ඒක දැනෙන්න පුළුවන් ශෝකයක් විදිහට, එහෙමත් නැත්නම් උච්ඡේදවාදය (nihilism) ගැන බියක් විදිහට, එහෙමත් නැත්නම් තමන්ට යන එන මං නැති වෙයි කියන බියක් විදිහට. ඒ නිසා, මනස මේ ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ ධර්මතාවයන්ගේ ශුන්‍ය ස්වභාවයටයි කියන එක හැමවෙලේම පැහැදිලිව පේන්නේ නැහැ. ඒත් සමහර වෙලාවට ඒක එහෙමයි. සමහර වෙලාවට සියලුම ධර්මතාවයන් ශුන්‍යයි කියන එක නිකන්ම අවබෝධ වෙනවා. සියලුම දේවල් මූලික වශයෙන් ගත්තාම කිසිම දෙයක් නෙවෙයි. මේ පෙනෙන දේවල් (appearances) හිස්, ඒ වගේම විනිවිද පෙනෙන සුළුයි (transparent).

දැන් මේක මුහුකුරා යද්දි, ධර්මතාවයන්ගේ ශුන්‍ය ස්වභාවය ගැන තියෙන ඒ විදර්ශනා ඥානය (insight) මුහුකුරා යද්දි, ඒක ඉතාමත් ආනන්දජනක දෙයක් බවට පත්වෙනවා. ඒක හරිම සාමකාමී වෙනවා. ඒ සාමය තියෙන්නේ අපිට දැනෙන හැඟීම (felt sense) ඇතුළෙයි, ඒ දැනෙන හැඟීම වෙන මොකක්වත් නෙවෙයි, ඒ ශුන්‍ය ස්වභාවයමයි. ඒ නිසා සංකල්පීය (conceptually) වශයෙන් ගත්තොත් මේක එච්චර තේරුමක් නැති වෙන්න පුළුවන්, ඒත් අත්දැකීමෙන් (experientially) බැලුවාම මේක බොහොම පැහැදිලියි.

ඒ වගේම මේ දැනෙන හැඟීම කියන්නේ අපිට පෙනෙන දර්ශනයකට (scenery): ඒ කියන්නේ දෘශ්‍යමය අත්දැකීම (visual experience), වර්ණ, හැඩතල, චලනයන්, ස්වරූපයන්, වර්ණ ප්‍රභේද (hues) සහ ඒ හැමදෙයක්ම. ඒත් ඒ දේවල්වල, ඒ පැවැත්ම (presence) ඇතුළෙම, යම්කිසි විනිවිද පෙනෙන සුළු (transparency) ස්වභාවයකුත් තියෙනවා, මොකද මේ වර්ණ සහ හැඩතල හරියට නිකන් තාවකාලික නියෝජනයන් (placeholders) වගේ නිසයි. මනස උත්සාහ කරනවා ඒ මත ඝන වූ (solid) ලෝකයක් ගොඩනඟන්න.

ඒත් ඒ ඝන වූ ලෝකය කිසිසේත්ම ඝන දෙයක් නෙවෙයි. ඒක සිතුවිලි මත පදනම් වූ (thought-based) ලෝකයක්. ඒක යථාර්ථයෙන් වෙන් වූ (dissociated) ලෝකයක්. අපි ඒක විනිවිද දැක්කාම, අපි ඒකට රැවටෙන එක නැවැත්තුවාම, ඊට එහා පැත්තෙන්—ඒ කියන්නේ මේකේ අනිත් පැත්තෙන්—අපිට දකින්න ලැබෙන්නේ, ඔව්, මේ වර්ණ, හැඩතල සහ දර්ශනය, පළවෙනි කාරණාව විදිහට දුරකින් නෙවෙයි තියෙන්නේ. ඒකට මානයන් (dimensional) නැහැ. ඒක ඝන (solid) නැහැ. මනස සත්‍යයි (real) කියලා හිතන විදිහට ඒක සත්‍යයක් නෙවෙයි, හැබැයි ඒක අසත්‍යයකුත් (unreal) නෙවෙයි. ඒත් මම කලින් කිව්වා වගේ, ඒක යම් විදිහකට විනිවිද පෙනෙන සුළුයි. මේ වර්ණ සහ හැඩතල හරියට කාච (lenses) වගෙයි, ඒ කාච හරහා තමයි අපි මේ කිසිසේත්ම වචනයෙන් විස්තර කරන්න බැරි දේ දකින්නේ. මේකේ ස්වභාවය මොකක්ද කියනවට වඩා, මේක මොකක් නෙවෙයිද කියලා කියන එක ලේසියි, හැබැයි ඒකෙනුත් සම්පූර්ණ අදහසම කියවෙන්නේ නැහැ.

ඒත් ඒක මොකක් නෙවෙයිද කිව්වොත්—හොඳයි, මට කියන්න පුළුවන් ඒක සදාකාලිකයි (eternal) කියලා, ඒ කියන්නේ ඒක කාලයට බැඳිලා (time-bound) නැහැ. ඒක කිසිසේත්ම කාලයට යටත් නැහැ. අතීතයක්, වර්තමානයක්, හෝ අනාගතයක් නැහැ. ඉතින්, ඒක ඇත්ත, හැබැයි සදාකාලිකයි කියන එකත් එක්තරා විදිහක නිශේධනාත්මක (negative) විස්තර කිරීමක් නේද? ඒකෙන් කියවෙන්නේ එතන නැත්තේ මොකක්ද කියන එකයි. ඒකට මානයක් (dimensionless) නැහැ. ඒක සීමාවන්ගෙන් (boundary) තොරයි, දුරකින් තොරයි, මානයන්ගෙන් තොරයි.

ඉතින්, ආයෙමත් සැරයක්, ඒකෙන් කියවෙන්නේ එතන නැත්තේ මොකක්ද කියන එකයි. ඒක හරියට මනස අවකාශය (space) ගැන හිතන විදිහට එතන අවකාශයක් නැහැ කියලා කියනවා වගේ වැඩක්. ඉතින්, ඔව්, මේ පෙරීමකට ලක් නොවූ යථාර්ථය (unfiltered reality)—මේක කියන්න ඊට වඩා හොඳ වචනයක් නැති නිසා අපි එහෙම කියමු—අපේ ආයතන (sense fields) හරහා ඉතාමත් ලස්සන විදිහට, ඉතාමත් ප්‍රබල විදිහට, හරිම ස්වාභාවික විදිහට, සහජයෙන්ම තේරුම් යන පැහැදිලි විදිහට අපිට සම්ප්‍රේෂණය (transmitted) වෙනවා, ඔව්, මේක තමයි ඒක කියලා.

[සිනාසෙයි] මෙහෙම තමයි ඒක වෙන්නේ. දැන්, මම මේ වීඩියෝව පටන් ගනිද්දි විස්තර කළා වගේ, මනස උත්සාහ කරනවා තමන්ගේ පරණ සංජානනය (perceiving) කරන ක්‍රමයට, යථාර්ථය ගොඩනඟන පරණ ආකෘතීන්ටම ඇලෙන්න (cling). එහෙමත් නැත්නම් මම ඇත්තටම කියන්න ඕනේ, මේක හරියට මනස ඇතුළේ පවතින, මානසික ආකෘතීන් (mental paradigms) ඇතුළේ පවතින 'ඔබ' කියන හැඟීම වගේ දෙයක්. ඒක උත්සාහ කරනවා මේ ආකෘතීන්ට ඇලිලා ඉන්න, ඒත් ඇත්තටම ඒකත් එක්තරා විදිහකට සිතුවිල්ලක් තවත් සිතුවිල්ලකට ඇලීමක් විතරයි.

ඉතින් [උගුර පාදයි] ඔබ මේක පැහැදිලිව දකිද්දි, ඔබට පේනවා මේක ඇත්තටම සිතුවිලිවල කැඩපතක් (mirror effect) වගේ දෙයක් කියලා, හරියට සිතුවිලි මඟින් තවත් සිතුවිලි පරාවර්තනය කරනවා වගේ, තවත් සිතුවිලි පරාවර්තනය කරනවා වගේ, මේ අභ්‍යන්තර ලෝකය (internal world) නිර්මාණය කරනවා වගේ පේනවා. අපිට අවබෝධ නොවන දේ තමයි, ඒ අභ්‍යන්තර ලෝකය මූලික වශයෙන්ම අපහසුයි, මූලික වශයෙන්ම අසතුටුදායකයි (unsatisfactory), ගොඩක් වෙලාවට අසහනකාරියි (unsettling).

ඒත් මනසේ වටිනාකම් පද්ධතියට (value system), ඒකේ තේරුමක් තියෙනවා වගේම ඒක ක්‍රියාත්මක වෙනවා, මොකද මනස ඝනයි (solid) කියලා හිතන විදිහට ඒක ඝන දෙයක් විදිහට දැනෙන නිසා. මනස සත්‍යයි (real) කියලා හිතන විදිහට ඒක සත්‍යයක් විදිහට දැනෙනවා. ඒත් සමහරවිට වඩාත්ම වැදගත් දේ තමයි, ඒකේ සම්බන්ධතාවයක් (relational) දැනෙනවා, මොකද ඒක හැමතිස්සෙම ආයෙමත් සම්බන්ධ වෙන්නේ ඔබටමයි, නේද? ඉතින් අන්න ඒ නිසයි ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම ආත්ම-කේන්ද්‍රීය (self-absorbed) වෙලා ඉන්නේ කියන එක අවබෝධ කරගන්න එක වැදගත් වෙන්නේ, නේද? ඔබ සම්පූර්ණයෙන්ම ආත්මාර්ථකාමීයි (self-centered), නේද? ඔබ ඔබව දන්නා විදිහ, මනස ක්‍රියාත්මක වෙන විදිහ, සිතුවිලි ක්‍රියාත්මක වෙන විදිහ හරිම ආත්ම-කේන්ද්‍රීයයි. ඒ වගේම ඒක දකින එක හොඳයි, මොකද එතකොට ඔබට අවබෝධ වෙනවා, "අනේ, මම ලෝකය විදිහට සංජානනය කරන හැමදෙයක්ම, මම දකින්නේ 'මම' කියන කාචය (lens) හරහා නේද" කියලා. මට ඇත්තටම එළියේ මොනවා වුණත් කමක් නැහැ, හැබැයි ඒක මට වෙන්න පුළුවන් කියන කාරණාව ගැන විතරක් මම සැලකිලිමත් වෙනවා, නේද? එහෙමත් නැත්නම් ඒකෙන් මට තියෙන තේරුම මොකක්ද, ඒකෙන් මට ලැබෙන්නේ මොනවාද, එහෙමත් නැත්නම් මට යමක් අත්විඳින්න තියෙන අවස්ථාව ඒකෙන් නැති කරනවාද කියන දේවල් ගැන විතරයි මම බලන්නේ.

මේක පිළිගන්න අමාරු කටුක ඇත්තක් (hard pill to swallow), ඒ වගේම ගොඩක් අය මේක දකිනකම් මේකට එකඟ වෙන්නේ නැහැ. ඔබ ඒක දැක්කාම, ඒක පැහැදිලියි. ඔව්. අර "මම" (me) කියන ව්‍යුහය තමයි අවසාන බාධකය වෙන්නේ. ඒක තමයි ආත්ම-කේන්ද්‍රීයත්වයේ න්‍යෂ්ටිය (nucleus) වෙන්නේ. ඒක තමයි විකෘති කරන සාධකය (distorting factor) වෙන්නේ. ඔබව දුකට පත් කරන්නේ ඒකයි. ඒ හැමදෙයක්ම ඔබව දුකට පත් කරනවා.

විශේෂ වෙන්න තියෙන කැමැත්ත (specialness), ආරක්ෂාව (safety), රැකවරණය (protection), වෙන්වීම (separation), අනිත් හැමදෙයින්ම වෙනස්ව කැපී පෙනීම (distinctness)—මේ හැමදෙයක්ම එන්නේ අපහසුතාවයක් එක්කමයි. ඒ වගේම වඩාත්ම වැදගත් දේ තමයි, ඒක සත්‍යයක් නෙවෙයි. ඒක ස්වාභාවික (natural) නැහැ. අස්වාභාවිකයි (unnatural) කියන්නේ, මම අර කලින් ආයතන (sense fields) මඟින් පෙරීමකට ලක් නොවූ යථාර්ථයක් සම්ප්‍රේෂණය කරනවා කියලා විස්තර කරපු ස්වාභාවිකත්වයට සාපේක්ෂවයි. ඒක හරිම ස්වාභාවිකයි, හරිම තෘප්තිමත්, ඒ වගේම අමුතුම විදිහකට හරිම ස්ථාවරයි (stable).

දැන්, මම ස්ථාවරයි කියලා කියද්දි, මම පැහැදිලි කරන්න ඕනේ: 'ආත්මය' (self) උත්සාහ කරනවා ආත්මයක් විදිහට තමන්වම ස්ථාවර කරගන්න, හැබැයි ඒක මානසික තලයේ (mental domain) වෙන ස්ථාවර වීමක්. මම මේ කතා කරන විදිහේ ස්ථාවර වීම ඊට ගොඩක් වෙනස්. ඒක සත්‍යය තුළ ස්ථාවර වීමක්, ජීවමාන සත්‍යය (living truth) තුළ, අර පෙරීමකට ලක් නොවූ (unfiltered) දේ තුළ, නූපන් (unborn) දේ තුළ, නොබැඳුණු (unbound) දේ තුළ, අමරණීය වූ (undying) දේ තුළ ස්ථාවර වීමක්. ඒක ස්වාභාවිකයි, සරලයි, ඕනෑම වෙලාවක ලබාගන්න පුළුවන්.

ඉතින්, ඔව්, ඔබට ගොඩක් දේවල් අත්හරින්න (give up) සිද්ධ වෙන අත්දැකීමක් තියෙන්න පුළුවන්, එහෙමත් නැත්නම් කලින් කලට එක එක ස්ථරයන් (layers) ඉවත් කරන්න සිද්ධ වෙන්න පුළුවන්. ඒත් එහෙම වෙද්දි, ඒක වෙන මොහොතෙදි, ඇත්තටම එතන තියෙන්නේ සිතුවිලිවලට සම්බන්ධ වූ ආත්මීය ආකෘතියකට (paradigm of self) අල්ලගෙන ඉන්න උත්සාහ කරන ඇලෙනසුළු සිතුවිලි-රූපයක් (sticky thought-form) විතරයි. එච්චරයි එතන වෙන්නේ. මම සහතික වෙනවා එච්චරයි එතන වෙන්නේ. ඒ වගේම එතන වෙන ඊට වඩා ලොකුම දේ, එහෙමත් නැත්නම් වඩාත්ම පැහැදිලි දේ, වඩාත්ම සත්‍ය (real) දේ, හිරුන් බිලියනයක ආලෝකයෙන් (brightness of a billion suns) දැවෙනවා වගේ බලවත්. ඔබට ඒක දැක්කට පස්සේ නොදැක්කා වගේ ඉන්න බැහැ. ඒ නිසා මේ මාර්ගයක් රහිත මාර්ගයේ (pathless path) ඔබේ සහජ බුද්ධිය (instinct) විශ්වාස කරන්න. ඒ සහජ බුද්ධිය තමයි අනන්තය (infinity) පුරාවටම දැවෙන ඒ පරම සත්‍යය.

Original Source (Video): 

Title: Emptiness... Not What the Mind Thinks It Is

https://youtu.be/1QGfpi0IOtk?si=kHEEa2z9hrXtFuHE

වගකීම් සීමා කිරීම්

මෙම බ්ලොගයෙහි බෙදා හරින ලද පරිවර්තන, මුලින් ඉංග්‍රීසියෙන් ඉදිරිපත් කරන ලද ධර්ම සාකච්ඡා/ලේඛන මත පදනම් වේ. මෙම ඉගැන්වීම් පුළුල් ප්‍රේක්ෂක පිරිසකට වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි වන පරිදි, AI (ChatGPT සහ Gemini AI) ආධාරයෙන් සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත.

මුල් සාකච්ඡාවල/ලේඛනවල අර්ථය සහ හරය සුරැකීමට සැලකිලිමත් වී ඇතත්, පරිවර්තනවල දෝෂ හෝ සාවද්‍යතා තිබිය හැකි බව කරුණාවෙන් සලකන්න. මෙම පරිවර්තන යහපත් අභිප්‍රායෙන් පිරිනමනු ලැබුවද, මුල් ඉගැන්වීම්වල ගැඹුර හෝ සියුම් බව සම්පූර්ණයෙන් ග්‍රහණය කර ගැනීමට ඒවාට නොහැකි විය හැකිය.

මෙම බ්ලොගය, මුල් කථිකයා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද කිසියම් විශේෂිත පෞද්ගලික මතයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට හෝ අනුමත කිරීමට අපේක්ෂා නොකරයි. අන්තර්ගතය බෙදා හරිනු ලබන්නේ ධර්මය පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීම සහ ගැඹුරු අවබෝධය දිරිගැන්වීමේ අරමුණින් පමණි.