දැකීම පවතින්නේ කොතැනද? (Where is the Seeing?) | Angelo Dilullo

Click Play for the Original English Video.

දැකීම පවතින්නේ කොතැනද? (Where is the Seeing?) | Angelo Dilullo

මගේ "Awake: It's Your Turn" පොතේ, මම පොරොන්දුවක් දෙනවා ඔබට මේ 'වෙන් වී සිටීමේ මායාවෙන්' (Illusion of separation) අවදි වෙන්න පුළුවන් කියලා. ඉතින් මේ සම්පූර්ණ අවදි වීමේ ක්‍රියාවලියට විවිධ අදියරවල්, විවිධ සන්ධිස්ථාන තියෙනවා. හැබැයි යම් තැනකදී මේ වෙන් වී සිටීමේ මායාව සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලිහිලා යනවා නම්, අන්න එතනට තමයි අපි කියන්නේ අද්වෛත (Non-dual), එහෙමත් නැත්නම් හැඩතලයක් නැති අද්වෛත, එසේත් නැත්නම් සීමා මායිම් නැති අද්වෛත අවබෝධය කියලා.

ඉතින්, මේ වීඩියෝ කිහිපයකදීම මම ඔබව කෙලින්ම යොමු කරන්නේ අන්න ඒ තැනටයි. තේරුම් ගන්න, ඔබේ අනන්‍යතාවයේ (Identity) යම්කිසි වෙනසක් තාම වෙලා නැත්නම්, මේ කියන දේ ටිකක් පැහැදිලි මදි වෙන්න පුළුවන්. ඒ වුණාට මාත් එක්ක එකතු වෙලා මේ විමසීම (Inquiry) කරන එක, එහෙමත් නැත්නම් අපි මේ වීඩියෝ එකේ කතා කරන්න යන විදිහට මේ ගැන සොයා බලන එක අනිවාර්යයෙන්ම වටිනවා. හැබැයි මේකත් දැනගන්න, කලින් යම්කිසි හෝ විදර්ශනාත්මක අවබෝධයක් නැතුව එකපාරටම මේ අද්වෛත (Non-duality) ස්වභාවයට මාරු වීමක් සිද්ධ නොවෙන්න ඉඩ තියෙනවා - නැත්නම් වෙන්නෙම නැති තරම්. හැබැයි වෙන්නත් පුළුවන්. ඕනම දෙයක් වෙන්න පුළුවන් නේ. නමුත් ඔබ උනන්දු නම් ඊට කලින් සිද්ධ වෙන 'අවදි වීමේ' පියවරවල් ගැන දැනගන්න, මගේ "Awake Approaches" කියන වීඩියෝ මාලාව (Playlist) බලන්න.

ඉතින් අපි මේ 'අද්වෛත' (Non-dual) එහෙමත් නැත්නම් 'දෙකක් නොවන' (Not two) ස්වභාවය ගැන කතා කරනකොට, ඒකේ වචනාර්ථයෙන්ම අදහස ඒකයි: නිකම්ම 'දෙකක් නොවේ' කියන එක. තුනක් නෙවෙයි, හතරක් නෙවෙයි, දහයක් නෙවෙයි, විස්සක් නෙවෙයි, දාහක් නෙවෙයි, මිලියනයක් නෙවෙයි, බිලියනයක් නෙවෙයි. ඒ කියන්නේ මේ 'නානාත්වය' (Multiplicity) නැත්නම් ගොඩක් දේවල් තියෙනවා කියන අදහස දිහා අපි ගැඹුරින් බලනවා. ඉතින් මේ නානාත්වයක් නැති, ගොඩක් දේවල් නැති ලෝකයක ජීවත් වෙන එක මොන වගේද? බලන්නා සහ දකින දේ (Viewer and Viewed) අතර කිසිම බෙදීමක් නැති ලෝකයක ජීවත් වෙන එක මොන වගේද?

හොඳයි, ඕකට දෙන්න පුළුවන් එක උත්තරයක් තමයි, ඒක "මේ වගේ දෙයක්" කියලා මට වචනවලට පෙරළන්න විදිහක් නැහැ. මොකද වචන හැදිලා තියෙන්නෙම මේ ලෝකය දිහා වෙන් වෙලා ඉන්න කෙනෙක් විදිහට බලන දෘෂ්ටිකෝණය (Perceptual filter) මත පදනම් වෙලානේ. මම හිතන විදිහට, භාෂාව දියුණු වුණේ අපි මේ ලෝකය විවිධ මිනිස්සු, විවිධ වස්තූන්, විවිධ අවකාශයන් විදිහට බෙදලා දකින්න ගත්තට පස්සේ. ඉතින් භාෂාව පවතින්නේ අන්න ඒ බෙදලා දකින ක්‍රමය මතයි. හැබැයි මේ අද්වෛත (Non-dual) විදිහට දකින ක්‍රමය තියෙන්නේ ඒ හැම දේකටම කලිනුයි.

ඒක දැනෙන්නේ හරිම ආදී කල්පික (Primal) දෙයක් වගේ... ඒ වගේම හරිම ස්වභාවික දෙයක් විදිහට. ඒක හිතින් ගොඩනගපු අත්දැකීමක් (Constructed experience) නෙවෙයි, ශක්තිය යොදලා මහන්සි වෙලා ගන්න ඕන අත්දැකීමක් නෙවෙයි. ඒක ඒ හැම දේකටම කලින් තියෙන දෙයක්. ඒ නිසා, මේක "යමක් වෙන්න කලින් පවතින" (Prior to) විදිහේ අත්දැකීමක්. ඒ නිසා මට මෙහෙම කියන්න පුළුවන්: ඔබේ මුහුණ ඉස්සරහ දැන් මේ මොහොතේ තියෙන දේ දිහා නිකම් බලන්න. එතන ඇත්තටම තියෙන දේ දකින්න, ඒකට වෙනත් දේවල් හිතින් එකතු කරන්න එපා. අන්න ඒක තමයි අද්වෛත අවබෝධය (Non-dual realization) කියන්නේ.

කෙසේ වෙතත් - මේක ඉතාම වැදගත් කාරණයක් - මම කියන ඕනෑම දෙයක් නිකම්ම විශ්වාස කළාට මේ වැඩේ හරියන්නේ නැහැ. මම හිතනවා ඕන තරම් අය ඉන්නවා මේ වගේ දේවල් ගැන පොත් පත් කියවන - අවදි වීම ගැන, අද්වෛතය ගැන, අනාත්ම (No-self) අවබෝධය ගැන කියවන අය. ඒ වගේම සංකල්ප හරහා යමක් තේරුම් ගන්න පුළුවන් උපරිම මට්ටමට ඒ අය මේක තේරුම් අරගෙනත් ඇති. හැබැයි ඔවුන්ට තාම අර විදර්ශනා ඥානය (Insight) ලැබිලා නැහැ.

ඉතින් මම මේ දේවල් කතා කරනකොට මට වැදගත් වෙන්නේ ඔබේ අවබෝධය හෙවත් විදර්ශනාව (Insight) පමණයි. තේරුම් ගන්න, මම කියන දේ නිකම්ම සංකල්පයක් විදිහට ඔළුවට දාගත්තට... ඒකෙන් වැඩක් වෙන්නේ නැහැ. ඇත්තම කිව්වොත්, මගේ වීඩියෝ වලට සමහරු කමෙන්ට් දාලා තියෙනවා මම දැකලා තියෙනවා, "ඔබතුමා මේ වීඩියෝ එකේ කියපු එක වචනයක්වත් මට තේරුණේ නැහැ, හැබැයි මට දැනෙනවා එතන මොකක් හරි සත්‍යයක් තියෙනවා කියලා." අන්න ඒක හොඳයි. ඒ කියන්නේ වැඩේ කෙරිලා තියෙනවා. මොකද ඔබ මේක තේරුම් ගත්තා නම්, හරි තේරුම් ගත්තා කියලා හිතාගෙන ඉන්නවා නම්, මම මේ කතා කරන දේ ඒක නෙවෙයි. දන්නවද, මම මේ කතා කරන්නේ සංකල්පීය රාමුවක් (Conceptual framework) ගැන නෙවෙයි. ඔබේ මනසින් යමක් අල්ලගෙන ඒක නැති දෙයක් බවට පත් කරන්න කලින්, මෙතන ඇත්තටම තියෙන දේ පැහැදිලිව දකින එක ගැනයි මම මේ කතා කරන්නේ.

ඒක සිද්ධ වෙන්නේ හරිම වේගයෙන්. ඔබ යමක් ගැන හිතන්නත් කලින් ඒක සිද්ධ වෙනවා. ඔබ යමක් විශ්ලේෂණය (Analyze) කරන්න, විනිශ්චය (Judge) කරන්න කලින්, එහෙමත් නැත්නම් ධර්ම කරුණු හෝ විද්‍යාත්මක තර්ක විතර්ක හරහා සංකල්ප ගොඩනගන්න කලින් තමයි මේක තියෙන්නේ. ඒ හැම දේකටම කලින්. ඒ වගේම ඒක හරිම ඉක්මනට වෙන දෙයක්; හරිම වේගවත් සැකසීමේ අත්දැකීමක්. හැබැයි ඒක අත්දැකීමක් වගේම ඒක මනසින් සකස් කරපු දෙයක්.

එහෙනම් සකස් නොකළ (Unprocessed) දේ මොකක්ද? මොකක් හරි දෙයක් චලනය වෙන්න කලින්, ක්ෂණිකව සිද්ධ වෙන්නේ මොකක්ද? ඒක සිද්ධ වීමක් කියන්නත් බැහැ. මනසින් සකස් කරන්න කලින් මේ මොහොතේ ක්ෂණිකව තියෙන්නේ මොකක්ද? මම මේ අහන ප්‍රශ්න ගැන ඔබට පුළුවන් පොඩ්ඩක් නැවතිලා, ඔබෙන්ම අහලා බලලා ඒ ගැන කාලය ගත කරන්න. හැබැයි මේවා මම මේ කියන්න යන කාරණයට මූලික පියවරවල් විතරයි. හැබැයි මම දන්නේ නැහැ මොන දේ නිසාද කෙනෙක් අවදි වෙන්නේ කියලා, එහෙමත් නැත්නම් මොන කාරණය නිසාද ඔවුන්ගේ මේ 'වෙන් වී සිටීමේ හැඟීම' (Sense of separation) සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වෙලා, තියෙන දේ යථාර්ථවාදීව දකින්න පටන් ගන්නේ කියලා. ඒක ඔබට වෙන්නේ කොහොමද කියලා මම දන්නේ නැහැ. ඒ නිසා, මේ ප්‍රශ්න අහන එක වටිනවා. හරිද? මේක හරියට, අපට නොදැනීම හරිම වේගයෙන් ක්‍රියාත්මක වෙන ඔබේ මනසේ මේ ප්‍රබන්ධකරණයට (Fabrication) අභියෝග කිරීමක් වගේ වැඩක්.

තව දෙයක් පැහැදිලි කරන්න ඕන... මේක නිකම්ම මනසේ වේගය ගැන ප්‍රශ්නයක් විතරක් නෙවෙයි. මේ 'මම' කියන හැඟීම (Sense of self) - ඒ කියන්නේ විශ්ලේෂණය කරන 'ඔබ', විනිශ්චය කරන 'ඔබ', හිතන 'ඔබ' - ඇත්තටම එන්නේ මම මේ කතා කරන දේට පස්සෙයි. ඉතින් අර හිතන කෙනා, අර ඓතිහාසික 'ඔබ' (Historical you), කාලය හරහා තොරතුරු එකතු කරගෙන තමන් ගැන දන්නවා කියලා හිතන 'ඔබ', ඇත්තටම ඒකත් අර වේගයෙන් සිද්ධ වෙන මුල් මායාවේම ප්‍රතිඵලයක්. ඉතින් අන්න ඒ 'කෙනාට' බැහැ ආපහු හැරිලා මේක තේරුම් ගන්න. මේක ඒ වගේ දෙයක් නෙවෙයි. මේක ඊට වඩා සහජ ඥානයක් (Instinctual thing) වගේ දෙයක්. ඒ සහජ බව ඉස්මතු වෙනවා, නැත්නම් එය සත්‍යයක් විදිහට තමන්වම හෙළිදරව් කරගන්නවා. හැබැයි ඒක 'ආත්මයක්' (Self) නෙවෙයි. ඒක පුද්ගලයෙක් නෙවෙයි. ඒක හිතන කෙනෙක් නෙවෙයි. ඒක තමයි යථාර්ථය (Reality). ඒක තමයි පෙනෙන දේ, ඒක හැමතිස්සෙම මෙතන තියෙනවා, ඒ වගේම හරිම සමීපයි.

සමීපයි (Intimate). සමීපයි කියන එකෙන් මම අදහස් කරන්නේ, ළඟටත් වඩා ළඟයි කියන එක. සමීපයි කියන්නේ, මනසට අහුවෙන ඕනෑම දේකට වඩා ලේසියෙන් මේක අත්විඳින්න පුළුවන් කියන එක. ඇත්තටම යථාර්ථය දකින්න ගන්න ඕනෑම සිතුවිල්ලකට හෝ සංකේතයකට වඩා මේක ස්පර්ශ කළ හැකි (Tangible) දෙයක්. ඒ වගේම මේක එන යන දෙයක් නෙවෙයි. අත්දැකීම් මත යැපෙන දෙයක් නෙවෙයි. ඕක විස්තර කරන්න ටිකක් අමාරුයි, හැබැයි සෘජු අවබෝධයේදී මේක හරිම පැහැදිලියි.

ඉතින්, ඔබ දෘශ්‍ය අත්දැකීමක් (Visual experience) දිහා බලාගෙන ඉන්නකොට - අපි කියමු දර්ශනය දිහා කියලා - මේ දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? (Where is the seeing?). මම මේ වගේ අභ්‍යාසයක් කරන හැම වෙලාවෙම කියනවා වගේ, මේ ප්‍රශ්න අහන්නේ හිතලා උත්තරයක් ගන්න නෙවෙයි. ඉතින් ඔබට මේ ප්‍රශ්නෙට විශ්ලේෂණාත්මක උත්තරයක් තියෙනවා නම් - ඔබේ මනස කියන්න පටන් ගත්තොත් "ආ, දැකීම කියන්නේ අහවල් දේට, දැකීම කියන්නේ මොළයේ ක්‍රියාවලියක්, එහෙමත් නැත්නම් දෘෂ්ටි විතානයේ (Retina) වෙන දෙයක්" කියලා - ඒක සිතුවිල්ලක්. ඒක සිතුවිල්ලක් විතරයි කියලා දකින එක හරිම වැදගත්. මම කතා කරන්නේ ඒ ගැන නෙවෙයි.

ඉතින් එහෙම වුණාට කමක් නැහැ. සිතුවිල්ලක් ඇවිල්ලා කිව්වොත් "ආ මම දන්නවා දැකීම තියෙන තැන, ඒක තියෙන්නේ අහවල් තැන, මගේ මොළයේ ප්‍රාවල කණ්ඩිකාවේ (Occipital lobe), නැත්නම් කාමරේ ඇතුලේ" කියලා, මම මේ පෙන්නුම් කරන්න හදන්නේ ඒක නෙවෙයි. ඒ සිතුවිල්ලට එතන තියෙන්න දෙන්න. ඒක සිතුවිල්ලක් කියලා හඳුනාගෙන, ඊටපස්සේ ඒක අතහැරලා දාන්න. දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? ඒක වඩාත්ම දැනෙන්නේ 'මෙතන' වගේද, නැත්නම් 'එතන' වගේද? ඒ කියන්නේ ඔබ තුළද, නැත්නම් ඔබෙන් පිටතද?

අපි හිතමු ඔබ ගසක් දිහා බලාගෙන ඉන්නවා කියලා. දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? ඒක ගස තුළ තියෙනවා වගේද ඔබට දැනෙන්නේ? නැත්නම් ඒක ඔබේ ශරීරය තුළ තියෙනවා වගේද? එහෙමත් නැත්නම් ඒ දෙක අතර මැදක තියෙනවා වගේද? දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? එතන පැහැදිලිවම දැකීමක් සිද්ධ වෙනවා නේද? එහෙම පේනවා. දෘශ්‍ය අත්දැකීම නිකම්ම එතන තියෙනවා. සමහර විට එතන 'දැකීමක්' නැතුව ඇති. 'දැකීමේ ක්‍රියාවක්' නැතුව දෘශ්‍ය අත්දැකීම විතරක් තියෙන්න පුළුවන්ද? ඔව්. හැබැයි ඒ දිහා බලන්න. ඒක හොයන්න. ඒක දකින්න. ඒ අත්දැකීමට ඔබව යටපත් කරගන්න දෙන්න. ඒක තියෙන විදිහටම තියෙන්න දෙන්න. ඒකට ස්වාධීනව පවතින්න දෙන්න.

දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? ඒක ශරීරය ඇතුලේ කොහේ හරි තියෙනවා වගේ දැනෙන්නේ නැහැ නේද? ඔබ එළිමහනක තියෙන වෙල් යායක් දිහා හරි අහස දිහා හරි බලාගෙන ඉන්නවා නම්, මේ මොහොතේ ඔබට පේන්නේවත් නැති ශරීරයක් ඇතුලේ මේ දැකීම තියෙනවා කියලා හිතෙනවද? දැකීම තියෙන්නේ ඒක තියෙන තැනමයි නේද? ඒක නිකම්ම ඒක තියෙන තැන පවතිනවා. එහෙනම් ඒක අර ඈත අහසේ තියෙන්න පුළුවන්ද? හැබැයි ඒකෙන් අපි ගැන අපි දන්නවා වගේ දැනෙන දෙයක් මග හැරෙනවා: අපිට දැනෙනවනේ අපි ඉන්නේ මොකක් හරි ශරීරයක් කේන්ද්‍ර කරගෙන කියලා. ඉතින් ඔය උත්තර දෙකම හරි මදි. තර්කානුකූලව බැලුවත් ඒවා ලොකු තේරුමක් නැහැ. හැබැයි, මෙන්න මේක මෙතන තියෙනවා.

දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? ඔබට පුළුවන් ඔබේ අවධානය (Attention) හෙමින් සැරේ මාරු කරන්න... මේ ළඟයි කියලා දැනෙන, ආත්මීයයි (Subjective) කියලා දැනෙන, 'මම තුළ' කියන තැන ඉඳලා... අර 'පිටත' කියන තැනට. එහෙම මාරු කරලා අහන්න: දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? ඔබ මෙහෙම කරනකොට, ඒ අවධානය එහා මෙහා ගෙනියනකොට... මේ දෘශ්‍ය අත්දැකීම තුළ, මේ දැකීම තුළම, ඇත්තටම අවධානය කියලා දෙයක් කොහේ හරි යනවද?

මේ ප්‍රශ්න මම ටිකක් ඉක්මනට අහගෙන ගියාට, ඔබට පුළුවන් ඇවිදින්න යන ගමන් විනාඩි 30ක් විතර එක ප්‍රශ්නයක් ගැන විතරක් වුණත් අවධානය යොමු කරන්න. මේ වැඩේ වෙන්නේ එහෙමයි. මොකද නැවතත් කියනවා, මේක විශ්ලේෂණය කිරීමක් (Analysis) ගැන නෙවෙයි. මේක පැහැදිලිව දැකීම (Clear seeing) ගැනයි. සැබෑ දේ සහ සැබෑ නොවන දේ මොකක්ද කියලා තෝරා බේරා ගන්න ඔබේ අත්දැකීම තුළින්ම විමසීමයි මේ කරන්නේ. ඉතින් ඔබට දැනෙනවා නම් අවධානය ළඟ ඉඳන් ඈතට, එහෙමත් නැත්නම් ඇඟ ඇතුලේ ඉඳන් පිටතට ගෙනියන්න පුළුවන් කියලා, ඇත්තටම මොකක්ද ඒ? එතන ඇත්තටම මොකක්ද වෙන්නේ? යමක් කොහේ හරි යනවද? එහෙම නැත්නම් එහෙම දෙයක් පෙන්වන්න යම්කිසි සිතුවිල්ලක් හෝ සංකල්පයක් ඕන වෙනවද? ඒ වුණාට මේ දර්ශනය (Scenery), මේ පෙනෙන දේ, නිකම්ම මෙතන තියෙනවා. ඒක ඒ විදිහටම තියෙනවා.

ඔබට පුළුවන්ද අවධානය මේ දර්ශනය හරහා ගෙනියන්න? එහෙමත් නැත්නම් දර්ශනයයි අවධානයයි කියන්නේ එකම දෙයක්ද? මේ දර්ශනයෙන් පරිබාහිරව හැඩතලයක් නැති දැනුවත් බවක් (Formless awareness) ඔබට හොයාගන්න පුළුවන්ද? එහෙමත් නැත්නම් දැනුවත් බව සහ දර්ශනය කියන්නේ හරියටම එකම දෙයක්ද? ඔව්, මේ ප්‍රශ්න අහන්න. දැකීම පවතින්නේ කොතැනද?

අන්තිමට, ඒ දර්ශනයට ඉඩ දෙන්න ඔබේ මුළු අත්දැකීමම යටපත් කරගන්න (Overtake). මට කියන්න පුළුවන් හොඳම විදිහ ඒකයි. ඔබ අත්දැකීම හොයාගෙන එළියට යනවා නෙවෙයි. ඔබ අත්දැකීම මතට යමක් පටවනවා නෙවෙයි. ඒ වගේම ඔබ අත්දැකීම විශ්ලේෂණය කරන්නෙත් නැහැ. අත්දැකීම කියල මම මේ කියන්නේ පෙනෙන දේට (Visual). ඔබ ඒකට මුකුත් කරන්නේ නැහැ. ඔබ ඒක ඇතුලේ යමක් හොයන්න උත්සාහ කරන්නෙත් නැහැ. ඔබ ඒකට ඔබව යටපත් කරන්න ඉඩ දෙනවා. කිසිම මනඃකල්පිත එකතු කිරීමක් නැතුව, ඒක තියෙන විදිහටම තනිවම පවතින්න ඔබ ඉඩ දෙනවා.

දැකීම තියෙන්නේ කොතැනද? ඒක කොහොමද කියලා මට කියන්න.

Original Source (Video): 

Title: Where is the Seeing?

https://youtu.be/X_xJ-alnrsk?si=6kpFYpyGNwjS_HSt

වගකීම් සීමා කිරීම්

මෙම බ්ලොගයෙහි බෙදා හරින ලද පරිවර්තන, මුලින් ඉංග්‍රීසියෙන් ඉදිරිපත් කරන ලද ධර්ම සාකච්ඡා/ලේඛන මත පදනම් වේ. මෙම ඉගැන්වීම් පුළුල් ප්‍රේක්ෂක පිරිසකට වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි වන පරිදි, AI (ChatGPT සහ Gemini AI) ආධාරයෙන් සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත.

මුල් සාකච්ඡාවල/ලේඛනවල අර්ථය සහ හරය සුරැකීමට සැලකිලිමත් වී ඇතත්, පරිවර්තනවල දෝෂ හෝ සාවද්‍යතා තිබිය හැකි බව කරුණාවෙන් සලකන්න. මෙම පරිවර්තන යහපත් අභිප්‍රායෙන් පිරිනමනු ලැබුවද, මුල් ඉගැන්වීම්වල ගැඹුර හෝ සියුම් බව සම්පූර්ණයෙන් ග්‍රහණය කර ගැනීමට ඒවාට නොහැකි විය හැකිය.

මෙම බ්ලොගය, මුල් කථිකයා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද කිසියම් විශේෂිත පෞද්ගලික මතයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට හෝ අනුමත කිරීමට අපේක්ෂා නොකරයි. අන්තර්ගතය බෙදා හරිනු ලබන්නේ ධර්මය පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීම සහ ගැඹුරු අවබෝධය දිරිගැන්වීමේ අරමුණින් පමණි.