නොපවතින දෙයට වන්දනා කරමින් පවතින දෙය මග හැරීම | Angelo Dilullo

Click Play for the Original English Video.

නොපවතින දෙයට වන්දනා කරමින් පවතින දෙය මග හැරීම | Angelo Dilullo

ඔයාලට ඇත්තටම "අවදි වෙන්න" (Wake up) ඕනෙද කියලා ඔයාලට විශ්වාසද? මේ ප්‍රශ්නය මම අහන්නේ මට ඉඳලා හිටලා දකින්න ලැබෙන එක්තරා විදියක මානසිකත්වයක් තියෙන අයගෙන්. හැබැයි මේක යම් අවබෝධයක් ලැබූ අයටත් අදාළයි. මොකද මේකෙන් අපි කතා කරන්නේ අපේ හිත කොහොමද අනාගතය ගොඩනගන්නේ කියන කාරණයේ හරි මැදටම ගිහින්. ඒ වගේම අපි ඒක පාවිච්චි කරන්නේ හිත සනසගන්න උපක්‍රමයක් (Coping mechanism) විදිහටයි.

ඉතින්, මම ආපහු හැරිලා මෙහෙම කියන්නම්. මම අහනකොට "ඔයාට ඇත්තටම අවදි වෙන්න ඕනෙද? ඇත්තටම ඔයාට ඕනේ ඒකමද?" කියලා... මම අදහස් කරන්නේ මේකයි. මට හොඳටම විශ්වාසයි, මොකද මම මේ ගැන ගොඩක් අයත් එක්ක කතා බහ කරනවානේ, සමහර අය ඉන්නවා එයාලා හිතන විදිහට "අවදි වෙන්න" ඇත්තටම ඕනකමක් නෑ. හැබැයි එයාලා එයාලවම විශ්වාස කරනවා. එයාලා හිතාගෙන ඉන්නේ එයාලට අවදි වෙන්න ඕනේ කියලා. නමුත් සිද්ධ වෙන්නේ මොකක්ද කියලයි, එයාලා සිතිවිලි පාවිච්චි කරන විදිහයි ගැන හොඳට අවධානයෙන් බැලුවොත් එයාලටම පෙනේවි, "මට අවදි වෙන්න ඕනේ" කියලා කියන ඒ කොටසට ඇත්තටම අවදි වෙන්න ඕනේ නෑ කියලා. ඒකට ඕනේ අවදි වීම ගැන හීන දකින්න විතරයි. අවදි වීම ගැන හීන දකින එක හරිම සැපයි.

අනාගතය ගැන හීන දකින එක හරිම හොඳට දැනෙන දෙයක්. උදාහරණයක් ගමු: ඔයාලා කවදාහරි ලොතරැයියක් දිනනවා කියලා දවල් හීන දැකලා තියෙනවද? ඔයාලා ඩොලර් මිලියන 50ක් 100ක් දින්නොත් මොකද කරන්නේ? "ආ.. මම අරක ගන්නවා, මේක ගන්නවා, අරකට පරිත්‍යාග කරනවා" කියලා ඔයාලා කවදාහරි මනෝ ලෝකවල ගිහින් තියෙනවද? මේක හරියට පොඩි ළමයෙක්ව සනසවනවා වගේ වැඩක් (Pacifier) නේද? මේකෙන් ඩෝපමින් (Dopamine) ටිකක් ශ්‍රාවය වෙනවා ඇති. මනෝ ලෝකවල ජීවත් වෙන එක විනෝදජනකයි. මට හොඳටම විශ්වාසයි සමහර අය "අවබෝධය" (Awakening) ගැනත් කරන්නෙ මේ දේමයි. හැබැයි මේකට පොඩි එකතු කිරීමක් කරන්න ඕනේ. මම කියන්නේ නෑ ඒ කෙනා තුළ ඇත්තටම අවදි වෙන්න වුවමනාවක් ඇත්තෙම නෑ කියලා. මොකද එහෙම නැත්නම් මේ වගේ දේවල් වලට එයාලා යොමු වෙන්නේ නෑනේ. මොකද මේ දේවල් හරිම සෘජුයි වගේම හිත රිදෙන්නත් පුළුවන්.

ඉතින් කෙනෙක් නිතරම මේ දේවල් හොයාගෙන එනවා නම්, වීඩියෝ වලට කමෙන්ට් කරනවා නම්, රිට්‍රීට්ස් (Retreats) වලට එනවා නම්, එයාගේ ඇතුලේ අවදි වෙන්න ඕනේ කියන කොටසක් තියෙනවා. හැබැයි එයා මේ මොහොතේ "මම" කියලා අල්ලගෙන ඉන්න කොටසට සමහර විට අවදි වෙන්න ඕනේ නැතුව ඇති. ඇත්තටම කිව්වොත්, ඒ කොටසට ඕනේ අවදි වීම ගැන හීන දකින්න විතරයි. ඒකට ඕනේ අවදි වීම ගැන කතා කරන්න විතරයි. නමුත් ඒක හරියට හීන දැකීමක්, මවා ගැනීමක් වගේ. ඉතින් ඉඳලා හිටලා තමන් ගැනම පොඩි ඇත්ත පරීක්ෂාවක් (Reality check) කරලා බලන එක වටිනවා. ඔයාලා අවදි වීම කියන්නේ මොකක්ද කියලා හිතින් මවා ගන්නවද? ඒකෙන් ඔයාලට මොනවා ලැබෙයිද කියලා හිතින් මවා ගන්නවද? ඔයාලා ඒ ගැන මනෝ ලෝකවල අතරමං වෙනවද? අඩුම තරමේ ඔයාලා ඒක සක්‍රීයව කරන්නේ නැති වුණත්, ඒකෙන් ඔයාලට ලැබෙන දේවල් ගැන හෝ ඒකෙන් නැති වෙන දේවල් ගැන අදහස් ගොඩක් ඔයාලා ළඟ තියෙනවද?

මේකෙන් ඔයාගේ වේදනාව කොහොම හරි නැති වෙයි කියලා ඔයා හිතින් මවාගන්නවද? මේකෙන් අනිත් අයගෙන් ගරු බුහුමන්, පිළිගැනීමක් හෝ ආදරයක් ලැබෙයි කියලා ඔයා හිතින් මවාගන්නවද? මේකෙන් ඔයාට ප්‍රශ්න නැති වෙයි කියල හරි ප්‍රශ්න විසඳෙයි කියල හරි ඔයා හිතනවද? මේ ඕනෑම දෙයක් අර මම කියපු කාණ්ඩයට තමයි වැටෙන්නේ. ඒ කාණ්ඩය තමයි: "මට ඇත්තටම අවදි වෙන්න ඕනේ නෑ. මට ඕනේ අවදි වීම ගැන මවා ගන්න විතරයි. මට ඕනේ 'ඔන්න මෙන්න අවදි වුණා' වගේ තැනක ඉන්න. මට ඕනේ අනාගතයේ කවදාහරි දවසක අවදි වෙන්න පුළුවන් කියන හැකියාව තියාගන්න විතරයි." මේක අහද්දී ඇත්තටම අවදි වෙන්න වුවමනාවක් වගේ පෙනුනට, ඇත්තටම එහෙම නෑ. ඒක තියෙන්නේ ගොඩක් ඈත.

මම දැන් උපමාවක් කියන්නම්. මේක හිත වැඩ කරන විදිහට සම්බන්ධ නිසා මේ කාරණයටත් අදාළයි. මම දවසක් සූදුවට ඇබ්බැහි වුණු අය (Gambling addicts) ගැන වාර්තා වැඩසටහනක් බැලුවා. ඒක හරිම ඛේදජනකයි. මේක මත්පැන් හෝ මත්ද්‍රව්‍යවලට ඇබ්බැහි වෙනවා තරම් නරකයි කියලා ඔයාලට නොහිතෙන්න පුළුවන්, ඒත් සමහර අයට මේක සම්පූර්ණ විනාශයක්. මිනිස්සුන්ට ගෙවල් දොරවල් නැති වෙනවා, තියෙන හැමදේම නැති වෙනවා, සම්බන්ධතා නැති වෙනවා. ඒත් එයාලා බිම වැටිලා තියෙන මාරු කාසියක් හරි හොයාගෙන සූදු කෙළින්න බලනවා. ඒක දරුණු ගනයේ ඇබ්බැහි වීමක්. ඉතින් ඒ වාර්තා වැඩසටහනේ හරි පුදුම හිතෙන කාරණාවක් තිබුණා. එයාලා මනුෂ්‍ය හැසිරීම් ගැන කරපු පර්යේෂණ වලින් හොයාගෙන තියෙනවා, මේ සූදුවට ඇබ්බැහි වුණු අයට තියෙන්නේ සාමාන්‍ය මිනිස්සුන්ට වඩා වෙනස් අරමුණක් කියලා.

සාමාන්‍යයෙන් කෙනෙක් සූදු කෙළින්න කැමති නම්, හැබැයි එයාට ඇබ්බැහි වීමක් නැත්නම්, එයාගේ මානසිකත්වය වෙනස්. එයාට ඇත්තටම ඕනේ දිනන්න. ඒත් සූදුවට ඇබ්බැහි වුණු කෙනාට දිනන්න ඕනේ නෑ. එයාට ඕනේ "ඔන්න මෙන්න දිනනවා" (Almost win) වගේ තැනක ඉන්න. එයාලා ඇබ්බැහි වෙලා තියෙන්නේ තෑග්ග ලැබෙන්න ඔන්න මෙන්න තියෙන ඒ මොහොතට. උදාහරණයක් විදිහට, එයාලා ස්ලොට් මැෂින් (Slot machine) එක කරකවනකොට, එයාලා වාර්තා කරලා තියෙනවා එයාලට වැඩිපුරම සතුටක් දැනෙන්නේ එයාලා "ඔන්න මෙන්න දිනනකොට" කියලා. රූප දෙකක් ඇවිත් තුන්වෙනි රූපෙත් ගැළපෙන්න ඔන්න මෙන්න තියෙද්දී එන්නේ නැතුව ගියොත්, ඇත්තටම දිනනවට වඩා ඒ වෙලාවට එයාලා ලොකු සතුටක් ලබනවා. ඉතින් ඇත්තටම එයාලා ඇබ්බැහි වෙලා තියෙන්නේ පරදින්න. හැබැයි එයාලා හිතන්නේ එයාලා දිනන්න ඇබ්බැහි වෙලා කියලා. එයාලා ඇබ්බැහි වෙලා තියෙන්නේ දෙයක් ලැබෙන්න කිට්ටු කරගන්න එකට විතරයි.

මේකෙන් පේනවා හිත කොච්චර නම් විකෘති වෙන්න පුළුවන්ද කියලා. තාම සිද්ධ වෙලා නැති දෙයක් ගැන—අපි හිතනවා ඒක වෙයි කියලා, නැත්නම් අපිට ඒක කරගන්න පුළුවන් කියලා—ඒත් කාරණය තමයි ඒක තාම වෙලා නෑ, වෙන්නෙත් නෑ. අන්න ඒ වගේ දෙයක් ගැන ඇතිවෙන සිතිවිල්ල අපි "ඇත්ත" කියලා බාර ගන්නකොට හිත හරිම විකෘති වෙනවා. අපි සතුටක් ලබන්නේ ඇත්තටම සිද්ධ නොවෙන දෙයකින්. මම හිතන්නේ අවබෝධය (Awakening) සොයන සමහර අයටත් මේක අදාළයි. මම කාටවත් ඇඟිල්ල දික් කරනවා නෙවෙයි. මම අහන්නේ: ඔයාලා මේ ගැන ටිකක් හොයලා බැලුවද? මොකද සමහර අයට තමන් ගැනම මේක පෙනුනම හිතෙයි, "අයියෝ! මම කර කර ඉඳලා තියෙන්නේ මේකනේ" කියලා.

ඉතින් ඊට පස්සේ මොකද වෙන්නේ? සමහර විට ඔයාලට ලොකු කලකිරීමක් ඇති වෙයි. "අපරාදේ මම කොච්චර කාලයක්, කොච්චර මහන්සියක් නාස්ති කළාද" කියලා හිතෙයි. යම් තාක් දුරකට ඒක ඇත්ත වෙන්න පුළුවන්, හැබැයි දැන් ඔයාලට නවතින්න පුළුවන්. දැන් ඔයාලට ඒ ඔක්කොම අත ඇරලා "නොදන්නා දේ" (The Unknown) වෙතට පනින්න පුළුවන්. මොකද අරක තමයි ඔයාලා "දන්නා දේ". ඔයාලා ඔයාලගේ පුරුදු දන්නවා. ඔයාලා ඔයාලගේ හිත දන්නවා. මනෝ ලෝක සහ මවාපෑම් කියන ඕන වෙලාවක ගන්න පුළුවන් අර සැනසිලිදායක උපක්‍රමය ගැන ඔයාලා දන්නවා. ඒක හරියට මනසට දෙන මත්ද්‍රව්‍යයක් වගේ. ඒක තමයි "දන්නා දේ". ඒක තාම ලැබිලා නැති නිසා සමහර වෙලාවට අමාරු වුණත්, ඒක ලැබෙනවා කියලා හිතින් මවා ගන්න පුළුවන් නිසා ඒක සැපයි, හිතට සැනසිල්ලක්.

ඉතින් මේ ඔක්කොම අතහරින්න වුණාම, ඔයාලට දුකක් දැනෙයි. ඔයාලා මේ යන්නේ "නොදන්නා දේ" වෙතට නිසා ඔයාලට බයක් දැනෙයි. අරක "දන්නා දේ" නේ. එහෙනම් මොකක්ද මේ "නොදන්නා දේ"? මම ඔයාලට පෙන්වන්න හදන්නේ අන්න එතනට. මම හැමතිස්සෙම පෙන්වන්නේ එතනට. ඉතින් මේක නරක ආරංචියක් නෙවෙයි. මේක හොඳ ආරංචියක්. ඔයාලා කලින් නොදැන හිටපු දෙයක් ඔයාලා ගැනම දැක්කොත්, ඒක හැමතිස්සෙම හොඳ ආරංචියක්. මම ඒක ආපහු කියන්නම්. ඔයාලා ඔයාලගේ මානසික ක්‍රියාවලිය ගැන, ඔයාලගේ චේතනාවන් ගැන, සිතිවිලි දිහා බලන විදිහ ගැන, සිතිවිලි සැනසිලිදායකයක් විදිහට පාවිච්චි කරන විදිහ ගැන—මේ ඕනෑම දෙයක්, මුළාවේ යාන්ත්‍රණයන් ගැන—කලින් නොදැකපු දෙයක් දකින හැම වෙලාවකම, ඒකෙන් ඔයාලට යම් පීඩාවක්, බලාපොරොත්තු කඩවීමක් හෝ පාඩුවක් ගැන හැඟීමක් දැනුණත් මතක තියාගන්න: ඒ හැඟීම් පරාජයේ සලකුණක් නෙවෙයි. ඒවා ජයග්‍රහණයේ සලකුණක්. මායාවකට තියෙන බැඳීම අතහරින්න ඔයා සමත් වෙලා තියෙනවා. තමන්ගේ අනන්‍යතාවයෙන් (Identity) පොඩි කෑල්ලක් අතහරින්න ඔයා සමත් වෙලා. ඉතින් "අපරාදේ මම කාලය නාස්ති කළානේ" කියලා හිතෙන එක හොඳයි. හැබැයි ආයෙමත් ඒ ගැන හිත හිතා ඉන්නවට වඩා ඔයාලට අවස්ථාවක් තියෙනවා නිකන්ම නවතින්න.

සොයන එක නවත්වන්න, මවාගන්න එක නවත්වන්න, හිතන එක නවත්වන්න. නවත්තලා ඇත්තටම මෙතන තියෙන්නේ මොකක්ද කියලා බලන්න. මොකක්ද මෙතන තියෙන්නේ? මෙතන ඉන්නවා කියන හැඟීමක්ද? "මම" කියන හැඟීමක්ද? අනන්තය පිළිබඳ හැඟීමක්ද? ශූන්‍යතාවයක් (Emptiness) ද? මම දන්නේ නෑ ඔයාලට එතන මොකක්ද තියෙන්නේ කියලා. හැබැයි ඔයාලා ඊළඟ මායාව අල්ලගන්නේ නැතිකොට, එහෙම නැත්නම් අර පරණ වෙච්ච, අසාර්ථක වෙච්ච, හිත සනසවන ඒත් ඇත්තටම සිද්ධ නොවෙන සිතිවිලි රටාව අල්ලගන්නේ නැතිකොට... හරිද? මම දැන් හරියට පෝල් හෙඩර්මන් (Paul Hedderman) වගේ කතා කරනවා නේද. ඔයාලා පෝල් හෙඩර්මන්ව දැකලා නැත්නම් පොඩ්ඩක් හොයලා බලන්න. එයා නියමයි. කොහොම වුණත් ඔයාලා ඒක දකින එක ලොකු දෙයක්. තමන් ගැන ඒක දකින එක හරිම වාසනාවන්තයි, මොකද එතකොට ඔයාලට ඒක අතහරින්න පුළුවන්. ඔයාලට නිකන්ම නවතින්න පුළුවන්. මේ මුළු ගමනම යන්නේ අන්න ඒ නැවතීම ගැනයි.

මේක ඔයාලට ලැබෙන්න ඔන්න මෙන්න තිබුණා කියලා ඔයාලා විශ්වාස කරපු දෙයක් ලබා ගැනීම ගැන නෙවෙයි. පිලිප් කැප්ලෝ (Philip Kapleau) ගේ පොතක තියෙනවා මෙහෙම සටහනක්... මට මතක නෑ ඒක "The Three Pillars of Zen" පොතේද එයාගේ වෙන පොතකද කියලා, ඒත් ඒකේ තිබුණේ මෙහෙමයි:

"මෙම ග්‍රන්ථය පිළිගන්වනු ලබන්නේ සත්‍යය සොයන මවාපෑම් කරන්නන් උදෙසා නොව, සත්‍යය සොයා ගැනීමට වුවමනා වූවන් උදෙසාය."

මම ඒක කියෙව්වම මට ලොකු එළියක් වැටුණා වගේ වුණා. මට හිතුණා "ඔව්, ඒ මම තමයි. මට නිකන් හොයනවා වගේ පෙන්නන්න ඕනේ නෑ. මට ඒක අදාළ නෑ. ඒ කියන්නේ මොකක්ද කියලවත් මම දන්නේ නෑ. මට ඕනේ සොයා ගන්න (To find). මට ඕනේ සොයා ගන්න විතරයි. ඒක හොයාගන්න බැරි දෙයක් නම්, ඒක එහෙම වෙච්චාවේ. හැබැයි ඒක හොයාගන්න පුළුවන් දෙයක් නම්, ඒක හොයන්න මම මැරෙන්න වුණත් ලෑස්තියි." ඉතින් ඒක මේ දැන් මෙතනම තියෙනවා කියලා දැනගත්තම, ඒක හරිම හොඳ ආරංචියක්.

ඉතින් ඒක සොයා ගන්න නම් මට නිකන්ම අතහරින්න වෙනවා. හරි. ඒක හොයාගන්න මම මැරෙන්න වුණත් කැමති වෙන්න ඕනේ. හරි. මගේ අදහස්, මගේ වටිනා අදහස්—ඒවා ඇත්තටම මට වටිනවා—ඒ ඔක්කොම මට අතහරින්න පුළුවන්. මම අත හැරියා. එච්චරයි. මම මුලින් කිව්වේ මේක අවදි නොවූ අයට විතරක් නෙවෙයි, අර වෙනස (Shift) සිද්ධ වෙච්ච අයටත් අදාළයි කියලා. මොකද එයාලා තාමත් යම් ආකාරයකට මනෝ ලෝක මවාගන්න එයාලගේ හිත පාවිච්චි කරනවා. එහෙම නැත්නම් අනිත් පැත්තට—මේක අහද්දී නම් ඔයාලා හිතන එකක් නෑ ඔයාලා මනෝ ලෝක මවයි කියලා—ඒත් ඔයාලට පුළුවන් මොනවා හරි වැරදෙයි කියලා මවා ගන්න. ඒ කියන්නේ "වද වීම" (Worry). කාංසාව (Anxiety) කියන්නේ සැප දෙන දෙයක් නෙවෙයි. ඒ ක්ෂණික සැනසිල්ල සැපක් නෙවෙයි, ඒත් ඒක අපිට පුරුදුයි (Familiar). අපි නොදන්නා දේට (Unknown) වඩා අපිට පුරුදු දේට තැන දෙනවා. ඉතින් අවදි වුණාට පස්සෙත්, සමහර දේවල් සම්බන්ධයෙන් මේ යාන්ත්‍රණය ක්‍රියාත්මක වෙන්න පුළුවන්. ඒක සමහර විට හැසිරීම් වෙන්න පුළුවන්, හිතන විදි වෙන්න පුළුවන්—ඒක අනිවාර්යයෙන්ම ගොඩක් සියුම් වෙන්න පුළුවන්—හැබැයි "අපෝ! ඒ කිසි දෙයක් ඇත්තටම සිද්ධ වුණේ නෑනේ" කියලා තේරුම් අරගෙන අතහරින එක හරිම පහසුවක්. අපි වද වෙන දේවල්, ඒ විදිහටම සිද්ධ වෙන්නේ නෑ. අපි මවාගන්න දේවල්, ඒ විදිහටම වෙන්නේ නෑ. ඒ ඔක්කොම නිකන්ම නොපවතින දේට වන්දනා කරමින් පවතින දේ මග හැරීමක් විතරයි. සිද්ධ වෙන්නේ එච්චරයි.

Original Source (Video): 

Title: Worshipping What Isn't to Ignore What Is

https://youtu.be/Hp6WfgDkcz4?si=1LI9Mkyj6SUySlLd

වගකීම් සීමා කිරීම්

මෙම බ්ලොගයෙහි බෙදා හරින ලද පරිවර්තන, මුලින් ඉංග්‍රීසියෙන් ඉදිරිපත් කරන ලද ධර්ම සාකච්ඡා/ලේඛන මත පදනම් වේ. මෙම ඉගැන්වීම් පුළුල් ප්‍රේක්ෂක පිරිසකට වඩාත් ප්‍රවේශ විය හැකි වන පරිදි, AI (ChatGPT සහ Gemini AI) ආධාරයෙන් සිංහලට පරිවර්තනය කර ඇත.

මුල් සාකච්ඡාවල/ලේඛනවල අර්ථය සහ හරය සුරැකීමට සැලකිලිමත් වී ඇතත්, පරිවර්තනවල දෝෂ හෝ සාවද්‍යතා තිබිය හැකි බව කරුණාවෙන් සලකන්න. මෙම පරිවර්තන යහපත් අභිප්‍රායෙන් පිරිනමනු ලැබුවද, මුල් ඉගැන්වීම්වල ගැඹුර හෝ සියුම් බව සම්පූර්ණයෙන් ග්‍රහණය කර ගැනීමට ඒවාට නොහැකි විය හැකිය.

මෙම බ්ලොගය, මුල් කථිකයා විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද කිසියම් විශේෂිත පෞද්ගලික මතයක් ප්‍රවර්ධනය කිරීමට හෝ අනුමත කිරීමට අපේක්ෂා නොකරයි. අන්තර්ගතය බෙදා හරිනු ලබන්නේ ධර්මය පිළිබඳ මෙනෙහි කිරීම සහ ගැඹුරු අවබෝධය දිරිගැන්වීමේ අරමුණින් පමණි.